Kust & Voordelta
De Voordelta is het ondiepe kustgebied van de Zeeuwse en Zuid-Hollandse delta en een Natura 2000-gebied met een dynamisch systeem van kustwateren, zandbanken en geulen. Het gebied is van groot belang als kraamkamer voor vissoorten en als foerageergebied voor vogels, terwijl zandbanken rust bieden aan zeehonden. Door ingrepen zoals de Deltawerken en de aanleg van Maasvlakte is het systeem veranderd, maar geleidelijk ontstaat een nieuw evenwicht. Voor een goed ecologisch functioneren is het belangrijk dat menselijke invloeden beperkt blijven en het systeem ruimte krijgt om zich natuurlijk te herstellen. De kust vormt een belangrijk onderdeel van de landelijke waterveiligheidsstrategie, waarbij ‘zacht waar het kan, hard waar het moet’ leidend is en wordt ingezet op zandsuppleties en dynamisch duinbeheer.
Haringvliet & Hollandsch Diep
Het Haringvliet en het Hollandsch Diep vormen samen een belangrijk zoetwatersysteem binnen de delta van Rijn en Maas en zijn van grote waarde voor vogels en trekvissen. Door de aanleg van de Haringvlietsluizen is het getij grotendeels verdwenen en ontstond een zoetwaterbekken met beperkte verbinding met de zee. Met het Kierbesluit wordt deze verbinding deels hersteld, zodat trekvissen weer kunnen migreren, terwijl de zoetwatervoorziening geborgd blijft. Via het programma Lerend implementeren wordt onderzocht hoe de balans tussen waterveiligheid, zoetwater en ecologie verder geoptimaliseerd kan worden. Door de samenhang met andere regio’s en de grote ruimtelijke druk is een integrale visie nodig om het gebied toekomstbestendig te ontwikkelen.
Grevelingenmeer
Het Grevelingenmeer is het grootste zoutwatermeer van West-Europa en een belangrijk Natura 2000-gebied met grote waarde voor vogels, recreatie en schelpdierteelt. Door de afsluiting van het systeem is het getij verdwenen en is de waterkwaliteit verslechterd, onder andere door zuurstofloosheid. Het verdwijnen van de getijdenwerking en de langzame verzoeting van het meer hebben ervoor gezorgd dat de waterkwaliteit van het meer sterk verslechterd is. Herstel van getij via een doorlaatmiddel in de Brouwersdam wordt gezien als de enige oplossing om waterkwaliteit, natuur en gebruiksfuncties te verbeteren. Het terugbrengen van dynamiek op de Grevelingen heeft niet alleen lokaal effect maar straalt ook uit naar de rest van de delta.
Volkerak-Zoommeer
Het Volkerak-Zoommeer is hét sleutelgebied van de Zuidwestelijke Delta waar veiligheid, zoetwatervoorziening, ecologie en economie samenkomen. Het gebied fungeert als zoetwaterbuffer, waterbergingsgebied en belangrijke schakel voor natuur en scheepvaart. De strategie richt zich op het behouden van een zoet systeem, dat tot 2050 en mogelijk langer houdbaar is, maar onder druk komt te staan door klimaatverandering en toenemende watervraag. Tegelijk spelen opgaven rond waterkwaliteit, ecologie en verzilting. Via het langetermijnperspectief en in samenhang met andere focuspunten wordt gewerkt aan robuuste oplossingen en een toekomstbestendig systeem.
Oosterschelde
De Oosterschelde is een uniek Natura 2000-gebied met belangrijke getijdennatuur, maar staat onder druk door veranderingen sinds de aanleg van de Oosterscheldekering en dammen. Door verminderde stroming ontstaat zandhonger, waardoor platen en slikken verdwijnen en leefgebieden voor vogels en zeehonden afnemen. Tegelijk spelen vraagstukken rond waterkwaliteit en het ontbreken van zoet-zoutovergangen. Suppleties bieden een tijdelijke oplossing, maar op de lange termijn zijn ingrijpender keuzes nodig, onder andere door zeespiegelstijging. Verbindingen met andere wateren en een nieuwe strategie voor waterveiligheid en zoetwater zijn daarbij essentieel.
Veerse Meer
Het Veerse Meer is een afgesloten brakwatermeer en Natura 2000-gebied met belangrijke functies voor natuur en recreatie. De waterkwaliteit in het Veerse Meer is sinds de afsluiting een probleem, onder andere door nutriëntenoverschot en zuurstofloosheid in diepere delen. Eerdere maatregelen hebben tijdelijk verbetering gebracht, maar de problemen keren terug. Nieuwe verkenningen richten zich op het verbeteren van waterkwaliteit, onder andere door meer dynamiek en vermindering van nutriënten. Tegelijk zorgen klimaatverandering en zeespiegelstijging voor extra druk, wat vraagt om nieuwe keuzes in beheer en ruimtelijke ontwikkeling.
Westerschelde
De Westerschelde is een van de laatste estuariene systemen in Noordwest-Europa en van groot ecologisch en economisch belang. Het gebied kent een sterke dynamiek en een geleidelijke zoet-zoutovergang, maar staat onder druk door ingrepen zoals vaargeulverdieping en harde waterkeringen. Hierdoor neemt de natuurlijke dynamiek af en verslechteren ecologische omstandigheden. Tegelijk is het gebied essentieel voor scheepvaart en economie. De opgave is om natuur, veiligheid en toegankelijkheid beter in balans te brengen, onder andere via Nature Based Solutions en een verschuiving Van lijnen naar zones.
Kanaal Gent-Terneuzen
Het Kanaal Gent-Terneuzen is een belangrijke verbinding tussen Nederland en Vlaanderen en speelt een cruciale rol voor scheepvaart en economie. Door toenemende droogte staat de waterbeschikbaarheid onder druk, wat gevolgen heeft voor peilbeheer, verzilting en gebruiksfuncties. Nederland en Vlaanderen werken samen aan oplossingen via de Vlaams-Nederlandse Scheldecommissie. Daarnaast wordt in bredere samenwerkingen gekeken naar een klimaatrobuust water- en bodemsysteem. De Zuidwestelijke Delta volgt deze ontwikkelingen en sluit aan bij de toekomstige strategie van de VNSC.