De Deltabeslissing Grote rivieren en delta’s is een samengestelde deltabeslissing op basis van bijdragen van het programma Ruimte voor de Rivier 2.0 en de Deltaprogramma’s Zoetwater, Rijn, Maas, IJsselmeergebied, Zuidwestelijke Delta, Rijnmond-Drechtsteden en Centraal-Holland. Onderdelen van deze Deltabeslissing hebben op nationale schaal invloed op andere deltabeslissingen en voorkeursstrategieën van het Deltaprogramma.
De Rijn-Maasdelta bestaat uit de Maas, de Rijntakken – met de IJssel-Vechtdelta en het IJsselmeer – het benedenrivierengebied tot aan de monding van de rivieren in zee, de Zuidwestelijke Delta en Centraal Holland. Elke zes jaar voert het Deltaprogramma een herijking uit. Want Nederland verandert, het klimaat verandert en er ontstaan nieuwe kennis en inzichten. In de herijking van 2026 krijgt de Deltabeslissing Grote rivieren en delta’s een centrale plek: als samenhangend kader voor de keuzes die nodig zijn om de Nederlandse delta ook op de lange termijn veilig, leefbaar en economisch vitaal te houden. Eerst heette de Deltabeslissing Grote rivieren en delta’s de Deltabeslissing Rijn-Maasdelta. De nieuwe naam onderstreept de samenhang tussen keuzes voor de grote rivieren en delta’s zoals de IJssel-Vechtdelta, de Zuidwestelijke Delta en de Rijn-Maasmonding.
Toewerken naar een toekomstbestendige inrichting met behoud van functies
De Deltabeslissing Grote rivieren en delta’s bevat voorstellen voor systeemkeuzes over de inrichting van grote rivieren en delta’s in de Rijn-Maasdelta die met elkaar samenhangen. Deze keuzes zijn van groot belang voor onze waterveiligheid, zoetwaterbeschikbaarheid, natuur en landschap en economie. Het hoofddoel van de Deltabeslissing is om richting 2100 toe te werken naar een toekomstbestendige inrichting van de grote rivieren en delta’s waarin de hoofdfuncties goed blijven functioneren. Deze zijn: bijdragen aan een veilige waterafvoer, voldoende beschikbaarheid van zoetwater, bevaarbaarheid voor de scheepvaart, natuur en ecologische waterkwaliteit en ruimtelijk-economische ontwikkeling. Om dit te bereiken zijn in de komende decennia op verschillende momenten nog veel afwegingen nodig.
Bij die afwegingen worden voor deze deltabeslissing de volgende “balansprincipes” gehanteerd:
- Balans tussen dynamiek en techniek
- Balans tussen water en ruimte
- Balans tussen korte termijn en lange termijn
- Balans tussen hoofd- en regionaal watersysteem
Deltabeslissing in drie stappen
De Deltabeslissing schetst in drie stappen de strategie voor een toekomstbestendige inrichting van de grote rivieren en delta’s. Elke stap bevat een aantal onderdelen waarover in samenhang besluiten moeten vallen. De drie stappen zijn:
- Naar een laagwaterbestendige delta
Onze delta inrichten op vaker optredende periodes van laag en te weinig water in combinatie met eerste aanpassingen in landgebruik. - Naar meer ruimte voor water in de drukke delta
Op tijd meer ruimte maken in en nabij onze rivieren om voor te sorteren op hogere waterstanden in rivieren én zijrivieren. - Naar nieuwe kusten, keringen en voorraden: doorkijk naar de langere termijn
Inhaken van hoofdwatersysteem en landgebruik om tijdig mee te bewegen met de verdergaande zeespiegelstijging en verdergaande maatregelen in het verlengde van de keuzes in stap één en twee.
Keuzes op nationaal niveau hebben direct effect op de Zuidwestelijke Delta
De Zuidwestelijke Delta is een integraal onderdeel van de Deltabeslissing Grote rivieren en delta’s. Nationale systeemkeuzes over rivierafvoer, waterverdeling en de samenhang tussen rivieren en delta’s werken direct door in onze regio. Coen Verhoeve, programmanager Zuidwestelijke Delta: ‘Op dit moment zijn grote systeemwijzigingen in de Zuidwestelijke Delta nog niet nodig. Tegelijk is de urgentie groot om voorbereid te zijn op keuzes die in de toekomst noodzakelijk zijn. Zo wordt waterschaarste een steeds groter knelpunt voor de hele Zuidwestelijke Delta. Afhankelijk van keuzes in de Rijn-Maasmonding kan de Zuidwestelijke Delta in de toekomst een grotere rol krijgen in de (tijdelijke) berging en afvoer van rivierwater. Het Volkerak-Zoommeer is daarbij de verbindende schakel. Daarom is het cruciaal dat de Zuidwestelijke Delta en Rijnmond-Drechtsteden samen met andere regio’s en thema’s van het Deltaprogramma uitvoering geven aan de Deltabeslissing Grote rivieren en delta’s. De Deltabeslissing biedt daarmee het kader waarbinnen we ons als regio nu al voorbereiden op verschillende toekomstscenario’s.’
Samenwerking tussen acht programma’s
Pascal Lamberigts, programmacoördinator van de Deltabeslissing Grote rivieren en delta’s: ‘Mooi om te zien dat we als acht programma’s samen werken aan deze deltabeslissing. Daarmee geven we invulling aan de behoefte van veel bestuurders om de samenhang tussen nationale systeemkeuzes in beeld te brengen; wat hangt nu samen, wat moet eerst, wat kan later, wie besluit straks waarover? Dat werk is nog niet af, want de inhoudelijke puzzel is complex. Maar met deze samenwerking is een belangrijk fundament gelegd om te blijven werken aan een samenhangende en toekomstbestendige inrichting van onze rivieren en delta’s.’